ต้นเคี่ยม จัดเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลางถึงขนาดใหญ่ ลำต้นตั้งตรง มีความสูงประมาณ 20-40 เมตร ลักษณะเรือนยอดเป็นพุ่มทึบ รูปเจดีย์แบบต่ำ ๆ ส่วนเปลือกต้นเป็นสีน้ำตาล เปลือกเรียบ มีรอยด่างสีเทาและสีเหลืองสลับกัน และมีต่อมระบายอากาศกระจายอยู่ทั่วไป เปลือกด้านในเป็นสีน้ำตาลอ่อน มีชันใสตามลำต้นและจะจับกันเป็นก้อนสีเหลืองเมื่อทิ้งไว้นาน ๆ ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการใช้เมล็ด และวิธีการตอนกิ่ง เจริญเติบโตได้ในดินทุกชนิด ชอบดินร่วนและดินร่วนปนทรายที่มีการระบายน้ำได้ดี
ใบเคี่ยม ลักษณะของใบเป็นรูปไข่ ปลายใบสอบเรียวหรือหยักเป็นติ่งยาว ส่วนโคนใบมน ใบมีขนาดกว้างประมาณ 2-5 เซนติเมตรและยาวประมาณ 5-18 เซนติเมตร แผ่นใบหนา หลังใบเรียบเป็นมัน ส่วนท้องใบมีขนสีน้ำตาลปนสีเหลืองเป็นกระจุก
ดอกเคี่ยม ดอกสีขาวมีกลิ่นหอมแบบอ่อน ๆ ออกดอกเป็นช่อตามยาวที่ปลายกิ่งและตามง่ามใบ
ผลเคี่ยม ลักษณะของผลเป็นรูปทรงกลม มีขนาดเล็ก ผลมีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 0.7 เซนติเมตร มีขนนุ่มคล้ายขนกำมะหยี่สีน้ำตาล มีปีก 5 ปีก แบ่งเป็นปีกยาว 2 ปีก ปลายปีกมนเรียวสอบมาทางโคน มีเส้นตามยาว 5 เส้น และปีกสั้นอีก 3 ปีก ลักษณะเป็นรูปหอก ยาวประมาณ 1 ใน 3 รองรับผลอยู่ และจะติดผลในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ถึงเดือนเมษายน
คุณสมบัติทางสมุนไพรของเคี่ยม
ดอก ราก และลำต้น คือส่วนที่สามารถนำมาใช้เป็นยาสมุนไพรได้ มีสรรพคุณใช้เป็นน้ำยาบ้วนปาก แก้ไอ ใช้เป็นยาล้างแผล สมานแผล หรือนำมาบดเพื่อพอกแผลสดได้ โดยคุณสมบัติหลักของสมุนไพรเคี่ยมนั้นมักจะใช้บรรเทาอาการท้องผูกท้องร่วง
สมุนไพรเคี่ยมบดผง
เปลือกและลำต้นเคี่ยมสามารถนำมาบดเป็นผงสมุนไพรได้ สามารถใช้ได้ทั้งเป็นผงโรยในแผลสด หรือบรรจุในแคปซูลยาเพื่อเก็บไว้ใช้เป็นยาสามัญประจำบ้านได้
ข้อควรระวัง
ยังไม่พบข้อเสียของการใช้สมุนไพรเคี่ยมที่เด่นชัดแต่อย่างใด
